Meniscusscheur: opereren of eerst trainen?

Kort antwoord: Bij een slijtagescheur in de meniscus is oefentherapie meestal de eerste stap. In onderzoek bij mensen van middelbare leeftijd werkte een paar maanden gericht trainen ongeveer even goed als een kijkoperatie.^1,2,3 Opereren is wel logisch als je knie echt op slot zit, of bij een verse scheur door een draaiblessure bij een jonge sporter. Dan probeert de orthopeed de meniscus vaak te hechten.^3,4

Herken je dit?

• Je hebt pijn aan de binnen- of buitenkant van je knie, vooral bij draaien, hurken of traplopen.
• Je knie wordt wat dik na wandelen, sporten of een drukke dag.
• Je voelt af en toe een klik of hapering in je knie.
• Je knie schiet soms op slot: je kunt hem even niet helemaal strekken.

De meniscus is een schijf van kraakbeen tussen je boven- en onderbeen, die schokken opvangt. Er zijn grofweg twee soorten scheuren. Bij jonge sporters ontstaat een scheur meestal door een flinke draaibeweging, bijvoorbeeld bij voetbal of basketbal. Vanaf middelbare leeftijd wordt de meniscus minder sterk. Dan kan een kleine beweging, zoals opstaan uit hurkzit, al genoeg zijn. Vaak is er geen duidelijke oorzaak. Dat noemen we een slijtagescheur.⁴

Wat kun je zelf doen bij een meniscusscheur?

Blijf bewegen binnen wat goed gaat

Wandelen en fietsen zijn meestal goed te doen. Geven diep hurken, draaien of springen veel pijn? Doe dat dan tijdelijk minder en bouw het later weer op. Volledige rust is meestal niet nodig.

Begin met gericht oefenen

In een Noors onderzoek trainden mensen van 35 tot 60 jaar met een slijtagescheur 12 weken onder begeleiding. Na 2 jaar ging het met hun knie net zo goed als met de groep die een kijkoperatie kreeg. Hun beenkracht was na 3 maanden zelfs meer verbeterd.¹ Een Nederlands onderzoek bij 45- tot 70-jarigen vond iets vergelijkbaars na 16 oefensessies in 8 weken.² Een deel van de deelnemers koos later alsnog voor een operatie: ongeveer 1 op de 5 tot 1 op de 3.^1,2

De Nederlandse richtlijn adviseert daarom bij een slijtagescheur eerst minstens 3 maanden niet-operatief te behandelen.⁴ Oefeningen zijn bijvoorbeeld squats tot een prettige diepte, opstappen op een traptrede en balans op één been. Stop met een oefening als je knie op slot schiet of daarna duidelijk dikker wordt.

Wanneer is opereren wel logisch?

Zit je knie echt op slot en kun je hem niet meer helemaal strekken? Dan is snel onderzoek nodig, omdat een losgeschoten stuk meniscus vast kan zitten.^3,4 Bij jonge sporters met een verse scheur probeert de orthopeed de meniscus vaak te hechten, zeker als de knie stabiel is.⁴ En blijven de klachten na een paar maanden goed oefenen te groot, dan kun je een operatie bespreken met je huisarts of orthopeed. Bij knieën zonder artrose kan een operatie soms iets meer opleveren dan oefentherapie, maar dat bewijs is onzeker.⁵

Hoe lang duurt het?

Dat verschilt per persoon. In onderzoek duurden de oefenprogramma's 8 tot 12 weken, en veel mensen gingen in de maanden daarna verder vooruit.^1,2 Reken dus eerder op maanden dan op weken, en verwacht een geleidelijk herstel met goede en minder goede dagen. Meer over knieklachten en de aanpak bij Fitbase lees je op de pagina fysiotherapie bij knieklachten.

Naar de fysiotherapeut als

• je knie na 1 à 2 weken nog pijnlijk is bij draaien, hurken of traplopen
• je knie regelmatig dik wordt na belasting
• je knie klikt of hapert en je niet weet wat je nog kunt doen
• je wilt weten of je eerst kunt trainen voordat je een operatie overweegt
• je na een meniscusoperatie wilt werken aan kracht en terugkeer naar sport

Direct naar de huisarts als

• je knie op slot zit en je hem niet meer helemaal kunt strekken
• je knie binnen een paar uur na een blessure flink dik wordt
• je na een val of verdraaiing niet meer op je been kunt staan
• je knie rood, warm en pijnlijk is en je je ziek voelt of koorts hebt

Last van je knie?

Plan je intake. Geen verwijzing nodig, binnen 48 uur terecht in Almere Buiten.

Deze blog geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk onderzoek door een fysiotherapeut of arts. Geschreven door Roald Otten, fysiotherapeut bij Fitbase Almere.